Talk show trên truyền hình Việt Nam (2) – Nhìn từ ghế khách mời

toivachungta1-1-2007

Bài này bắt nguồn từ cái lời bình hơi dài hơn mức bình thường mà mình gửi bên dưới bài Talk show trên truyền hình Việt Nam (1) của bạn Phantivi.

Mình viết truyện sến, nhờ thiên thời địa lợi nhân hoà internet ổn định thế nào đó nên cũng có chút thành tựu trong lĩnh vực chuyên môn của bản thân, cứ gọi là nổi tiếng đi. Kể từ năm 2006 – năm mình ra cuốn sách đầu tiên – đến nay, mình đã làm khách mời của một số talk show như “Tôi và chúng ta” của chương trình Văn nghệ Chủ nhật trên VTV3 (nay đã được thay thế bằng chương trình Rubic), “Vân tay” của VTV6 hay “Y5 cafe” của VTV2…, trong đó có nhiều show được truyền hình trực tiếp (live). Theo kinh nghiệm của mình, các công đoạn làm talk show của truyền hình Việt Nam đại khái như sau:

1. Đặt vấn đề, chuẩn bị: Ai đó trong đội ngũ làm chương trình đề xuất một nhân vật/vấn đề nào đó, dĩ nhiên phải tương đối có tính thời sự một tí (truyền hình dù gì cũng là báo chí). Sau khi đề xuất đã được tán thành rồi thì cả ê kíp sẽ xúm vào tìm hiểu thông tin xung quanh nhân vật/vấn đề ấy (trừ các lĩnh vực chuyên môn rất hẹp, còn đa số cứ gúc là ra), xây dựng ý tưởng, lên kịch bản sơ bộ cho chương trình. Nếu chương trình nói về vấn đề chứ không phải nói về nhân vật thì có thêm màn liệt kê những người phù hợp làm khách mời, bình bầu cân nhắc lựa chọn, rồi mới liên hệ.

2. Làm việc với khách mời trước khi quay: Một người trong đội ngũ làm chương trình sẽ liên hệ với khách mời (ai là người liên hệ thì tuỳ thuộc vào khách mời, khách chảnh thì biên tập viên phụ trách chính sẽ mời, còn khách thường thường thì có khi chỉ cần cộng tác viên ra mặt), trình bày ý tưởng lý do mời mọc… Mình thường liên hệ công việc qua mail nên thường nhận lời xong là nhận được file kịch bản chương trình để đọc trước xem có gì cần điều chỉnh hay không. Kịch bản chi tiết cho chương trình cũng được  hoàn thiện trong giai đoạn này. Khách mời có thể phải bỏ ra 1-2 buổi để đi quay phần phóng sự phát trong chương trình.

3. Quay: Đội ngũ làm chương trình đặt lịch trường quay rồi thông báo ngày giờ địa điểm cho khách mời. Nếu là show phát trực tiếp thì thường sẽ phải hẹn sớm hơn trừ hao (lần gần đây nhất mình làm thì hẹn 4 rưỡi chiều ở cổng đài, 6 rưỡi mới lên sóng), còn show phát sau thì đỡ hơn. Khách đến, biên tập viên có thể sẽ trao đổi những thay đổi phút chót về kịch bản chương trình như thêm bớt câu hỏi hay rút ngắn kéo dài gì đó. Nếu biên tập viên và MC không phải là một người thì còn thêm màn chờ MC đến và biên tập viên trao đổi với MC nữa. Sau đấy thì khách ngồi vào chỗ, thử mic thử máy một lúc rồi bắt đầu.

4. Biên tập: Cái này chỉ áp dụng với show không trực tiếp, thường là các show mời nhiều khách và/hoặc có khán giả.

5. Phát sóng: Nếu là show trực tiếp (thường là các show một chọi một giữa MC và khách mời) thì quay luôn phát luôn, còn không là phải đợi giờ hoàng đạo.

Theo kinh nghiệm của mình thì talk show có đến nỗi nào hay không là do công đoạn số 2. Khách mời và người phụ trách chương trình mà đầu tư nhiều thời gian công sức để trao đổi với nhau kỹ kỹ một tí, thì chất lượng phóng sự phát kèm, kịch bản và câu hỏi sẽ phù  hợp với khách mời và khiến người ta có hứng đối thoại, hoặc ít nhất cũng không thấy ức chế. Chương trình vì thế cũng sẽ tàm tạm, có thể không làm ai trầm trồ nhưng cũng có cái để theo dõi. Còn trong trường hợp khách mời quá thiếu thời gian và/hoặc thiếu khả năng tư duy (nôm na là quá dốt, trường hợp này ít thôi), lại gặp biên tập viên quá non, quá ẩu hoặc quá áp đặt, thì chương trình sẽ kém. Trong trường hợp có nhiều khách mời ngồi cùng nhau mà người dẫn không vững thì cũng dễ làm chương trình thành cám hấp. Mình đã trải qua vụ này rồi. Có lần mình nhận một show của VTV3, phải ngồi với một khách mời nữa. Khách này có quan điểm ngược với mình lại quá sấn sổ hùng hồn, nói bắn cả nước bọt ra bàn. MC thì chỉ ngồi cười. Thế là mình cũng chỉ đành ngồi cười.

Nói đến đây lại phải lèo nhèo chuyện người dẫn. Đa số các talk show mà mình làm khách đều dùng người dẫn không phải biên tập viên – nôm na là MC lưu động, tức là mọi thứ chuẩn bị xong xuôi đâu đấy rồi, khách cũng ngồi lù lù rồi, thì người dẫn mới hớt hải chạy tới đọc đọc kịch bản, nghe biên tập viên dặn dò, rồi bập vào quay luôn. Dĩ nhiên, những MC lưu động kiểu này thì thanh sắc đều ổn cả, mỗi đầu óc là có vấn đề thôi. Không, không phải là họ không có đầu óc, mà là đầu óc họ không hề đặt vào chương trình một tí nào! Vì vậy mà họ sẽ chả  biết làm gì ngoài hỏi những câu hỏi theo thứ tự sẵn có trong kịch bản. Trong khi nếu người dẫn là người theo sát chương trình từ bước 1, thì họ sẽ dựa theo phản ứng và câu trả lời của khách mời để đào sâu hoặc lướt qua, đảo thứ tự câu này câu kia… Nói thật, là khách mời, mình thích được đối thoại với một người xấu như con gấu nhưng nắm chắc nội dung sẽ trao đổi hơn là một người mặt hoa da phấn nhưng – các bạn MC lỡ có vào đây đọc thì bỏ quá – rỗng tuếch. Thêm một điểm nữa là ngoại hình MC mà quá nổi bật/hấp dẫn thì khách mời hoặc sẽ mất tập trung, hoặc sẽ thấy tự ti. (Giờ thì các bạn hiểu tại sao Oprah Winfrey thành công chưa? ;;))

Nhưng thế không có nghĩa là MC kiêm biên tập viên là lựa chọn tuyệt hảo. Những người này vì nắm công việc từ đầu nên họ rất tự tin. Và trong nhiều trường hợp, nhất là trường hợp khách mời có tuổi và vai vế thấp hơn MC, cái sự tự tin của MC khiến họ tự mãn, lấn át khách mời, khiến khách mời cảm thấy mình như được mời đến phụ hoạ yếu ớt cho phần độc diễn của MC ý. Mình đã từng làm khách mời một talk show có MC kiêm biên tập viên là một người thành đạt và cá tính. Show này có khán giả nên mình kéo bạn mình và cháu bạn ý đi làm khán giả. Xem đến giữa chương trình, cháu bạn mình kéo áo bạn mình hỏi xin quả cà chua. Bạn mình hỏi xin cà chua làm gì, cháu bạn mình bảo để ném MC. Chết cha, mình bắt đầu nói nhảm rồi! Tóm lại, đoạn này và đoạn ngay trên chỉ để chứng minh rằng bạn PTV nhà ta ở bài trước đã đem MC ra chém ngay gạch đầu dòng đầu tiên cũng là hợp lý thôi.😀

Còn dĩ nhiên, bạn PTV và các bạn khác mà muốn talk show Việt Nam phải hay như talk show Tây ý mà, thì cứ cố đợi khi nào con người, xã hội Việt Nam được như con người, xã hội Tây đã, cụ thể như này:

  • Người làm chương trình không bị áp lực về đường lối, định hướng, chủ trương, thuần phung mỹ tọc… để có thể đặt ra những vấn đề thuộc về bản chất sự việc, bản chất con người, dù nó có xấu xí gai góc đi chăng nữa.
  • Khách mời không bị những áp lực vô hình từ những người xung quanh, từ cơ quan đoàn thể họ hàng làng xóm…, để có thể có sao nói vậy, nghĩ gì nói nấy mà không bị ai phán xét, dè bỉu, trù úm.
  • Khán giả có cái nhìn cởi mở, thoáng hơn, tôn trọng quan điểm và sự lựa chọn của cá nhân, không chụp mũ kết án con người ta chỉ vì mấy câu nhảm nhí như kiểu Sát thủ đầu mưng mủ.

Đấy, nếu 3 yếu tố trên mà thay đổi thì talk show Việt Nam hay ngay! À, nếu trường quay mà đẹp, cát xê cho khách mời mà cao nữa thì càng hay á…

Chú thích ảnh: Mình – ngoài cùng bên trái – làm khách mời trong một talk show của VTV3 cùng với người mẫu Thanh Hằng, ca sĩ Ngọc Anh, nhạc sĩ Hồ Hoài Anh… (Đừng hỏi mình tại sao người ta mời mình!)

Comments
4 Responses to “Talk show trên truyền hình Việt Nam (2) – Nhìn từ ghế khách mời”
  1. Bò Bò says:

    Ôi, nhìn cái ảnh đội mũ kia bồi hồi quá. Mình nhớ là show này không tệ lắm, chỉ có cái bạn mặc váy đỏ là nói rõ dài mà chả có nội dung gì.

    À với lại nhớ mãi không ra show có bạn nói bắn nước bọt ra bàn là bạn nào show gì í.

  2. Alex says:

    Cái bắn nước bọt ra bàn mình có xem thì phải, đại loại nhìn từ màn hình vào thì Trang ngồi giữa, bạn MC ngồi bên phải, còn bạn tưới hoa ngồi bên trái, sân khấu rất sơ sài và máy quay đặt rất sát (không nhìn thấy chân chủ khách). Tóc Trang rất thẳng, khi quay mặt từ bên nọ sang bên kia thì nó cứ suông suông lung lay như rèm châu, nội dung chương trình là gì thì quên rồi, vì bận thuyết minh với mẹ và em mình rằng đây là bạn nhà văn mà nhà mình cũng có sách bạn í đấy ạ!

  3. Liên says:

    Úi, may mà đọc lại phần chú thích. Ko hiểu mình nhìn thế nào mà cô đội mũ ngồi ngoài cùng có cặp chân dài thế. Thán phục người đẹp chân dài mà lại viết sách xịn thế cơ chứ :((

Trackbacks
Check out what others are saying...
  1. […] Talk show trên truyền hình Việt Nam – Nhìn từ ghế khách mời […]



Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: