Nói chuyện phim “Huyền sử thiên đô”

Tác giả bài viết: LÊ HUY HOÀNG

Vài ý kiến nhỏ gửi các nhà làm phim, mong các anh, các chú xem xét, cùng xây dựng nền phim ảnh cổ trang nước nhà.

Phim “Huyền sử thiên đô” đã đi qua một chặng đường, và trước mắt còn vài chục tập nữa sẽ công chiếu. Phải thú thật, tôi háo hức xem mấy tập đầu, còn về sau không còn hứng thú lắm nữa, vì kịch bản cũng hơi dàn trải. Hồi mới xem, tôi đã viết một số bài nhận xét, tuy nhiên do facebook để chế độ hạn chế nên bài viết chỉ đến được với một số bạn bè, hi vọng bài viết này sẽ đến được tới chỗ các anh, các chú làm phim…

1. “Thuần Việt” hay không “thuần Việt”?

Trước tiên, trong điều kiện làm phim hạn chế, chúng ta chưa thể có những tòa thành “giống thật”, những đội quân lớn (thực tế Trung Quốc hiện nay dùng kĩ xảo để nhân số lượng người lên khá nhiều), những cảnh chiến trận hoành tráng… Nhưng tôi hi vọng sau này sẽ làm được, trừ phi các nhà làm phim sợ cái mác “Tàu”! Tại sao lại nghĩ rằng những trận chiến hoành tráng thì là… Tàu? Thời Tiền Lê, nhà Tống còn phải sang nước ta để học hỏi binh pháp, mà tôi chắc rằng trong đó có phương thức chế tạo các loại vũ khí, tàu bè, xe cộ… Nói ngay trong Đại Việt Sử Kí Toàn Thư ghi chép thôi, thì quân đội nước ta thời phong kiến được xây dựng rất chuẩn mực, có quy định cụ thể về vũ khí, giáp trụ, ngựa, cờ xí… Ví dụ trung đội thì phải cờ vàng, thượng đội thì cờ đỏ, hạ đội thì cờ trắng… chứ không phải tùy tiện. Đánh thành thì có các xe phần ôn, phi mã, có thang mây, dây móc,  gỗ húc cổng, lính đánh thành đội mũ giáp nặng để bảo vệ đầu… Đánh thủy thì ta cũng có học cách làm các thuyền thần phi, liên hoàn, du đĩnh, hải cốt, khai lãng… Tất cả đều không phải “Tàu”, mà ghi trong những tài liệu của ta. Còn tới đời vua Quang Trung thì thủy quân ta rất hoành tráng, đóng thuyền lớn trang bị pháo đầy đủ, đánh trận rất bài bản, cứ đọc tiểu thuyết Hoàng Lê Nhất Thống Chí là thấy (chứ không phải láo nháo như phim Tây Sơn hào kiệt).

Phim Trung Quốc có máy bắn đá, mà phim “Tử chiến thành Jerusalem” cũng có máy bắn đá, cũng đánh thành… Vậy họ có phải là học theo Trung Quốc không? Quan lại ở trong phim Hàn Quốc cũng có áo rộng tay, mũ cánh chuồn, vậy có phải học theo Trung Quốc không? Tất nhiên, đó là kết quả của sự giao lưu văn hóa, không thể tránh khỏi, đâu phải cứ nông dân chân đất mới là “thuần Việt”? Chẳng lẽ về mặt quân sự, ta không thể học hỏi gì của Trung Quốc? Ngược lại, có những chi tiết rất “thuần Việt”, cần phải nghiên cứu kĩ để đưa vào phim, như vũ khí của ta chế tạo có phần khác Trung Quốc, đại đao thế nào, trảm mã đao ra sao, bản phủ to nhỏ bao nhiêu, kiếm cong hay thẳng…

Vừa rồi thấy có báo nói rằng cảnh ông tướng mặc giáp cưỡi ngựa rất xa lạ với Việt Nam, ngẫm lại thấy buồn cười, chẳng hóa ra nước ta đến cấp tướng vẫn chỉ có áo vải thôi sao?

2. Về vấn đề ngôn ngữ trong phim:

Ngôn ngữ của phim cổ trang, tuyệt nhiên không thể mô phỏng đúng ngôn ngữ thời xưa, nước nào làm phim cũng vậy cả. Cái cốt yếu của ngôn ngữ phim, là tạo được không khí cổ trang, bằng cách dùng một số lượng nhất định các từ cổ. Tuy nhiên đã dùng từ cổ thì phải có nghiên cứu đầy đủ, không để mắc lỗi lịch sử.

Trong phim Huyền sử thiên đô, các nhân vật đều gọi các hoàng tử là “đại vương”, nhưng trên thực tế, “đại vương” và “vương” là hai tước khác nhau, không được lẫn lộn. Ví dụ Lê Long Đĩnh là Khai Minh vương, sau này mới phong là Khai Minh đại vương, có Ngân Tích sau cũng được phong đại vương, nhưng còn lại thì không thấy ghi chép có phong hay không (hoặc giả nhà sử học nào khẳng định có, thì nên xác định niên đại phong đại vương, vì rất có thể đến lúc chết mới truy phong). Ít nhất thì ở trong phim vẫn gọi là Khai Minh vương, chứ không gọi là Khai Minh đại vương. Vậy không phải “đại vương” thì làm sao gọi là “đại vương” được (trừ tướng cướp ra)? Chỉ có thể gọi là “vương gia” mà thôi.

Mới là “vương”, chưa phải “đế” thì không được dùng chữ “vạn tuế”. Dùng chữ “vạn tuế” thì có thể quy vào tội khi quân, mưu đồ cướp ngôi, đại bất kính… Nhưng trong phim vẫn có đoạn quân lính hô “Khai minh vương vạn tuế”! Chưa hiểu ý đồ các nhà làm phim ở đây là gì.

Còn có vài chỗ, lính hầu chạy vào báo “Bẩm đại vương, có hoàng tử Đông Thành Vương Lê Ngân Tích đến”. Lính hầu đâu được phép gọi thẳng vương húy ra như thế? Hay trước thời Lê, nước ta “thoáng”, “mở cửa”, “dân chủ” hơn Trung Quốc, quân hầu được phép gọi tên vương gia, thái hậu thoải mái?

3. Vài chi tiết lịch sử và văn hóa:

Tuy làm phim cổ trang chỉ là lấy bối cảnh lịch sử đế nói chuyện, chứ không phải dựng phim tài liệu lịch sử, đoàn làm phim có sáng tạo cho riêng mình, nhưng đã là phim mang tính lịch sử thì cũng nên chuẩn các chi tiết lịch sử. Trong phim có đoạn thái tử luyện… Thái Cực Quyền lúc bị giam vào ngục. Thái Cực Quyền ra đời vào khoảng đời Nguyên, lúc này mới đời Tống, lấy đâu ra Thái Cực Quyền? Đừng nói Thái Cực Quyền, mà người sáng tạo ra môn võ này là Trương Tam Phong còn chưa ra đời cơ!

Lại có chi tiết bọn Ngân Tích đưa Lê Thái Như tờ ngân phiếu 1000 lạng bạc. Cái này tôi khá nghi ngờ. Vì có ngân phiếu thì phải có tiền trang để đổi ra bạc. Tiền trang xuất hiện do nhu cầu buôn bán lớn, các ông chủ lập tiền trang trên cả nước để tiện việc trao đổi, không phải cầm theo một lượng bạc lớn khi đi buôn. Đó là hình thức ngân hàng sơ khai. Bên Trung Quốc thì rõ rồi, nhưng không rõ bên nước mình có tiền trang không, và có từ thời nào, bởi nước ta không có truyền thống buôn bán lớn.

Trong phim có tay đạo sĩ gieo quẻ bằng 4 đồng xu, không biết đó là kiểu gieo quẻ theo phép nào?

Về các trận chiến cũng có những chỗ bất hợp lí, như trận Lai Hạ là điển hình. Lý Công Uẩn có 200 quân, ngang nhiên tuyên bố là cứ chạy thật nhanh qua khe núi, quân địch sẽ chỉ đánh vuốt đuôi được thôi. Thử cho 200 người chạy thật nhanh qua khe núi có mai phục xem chạy nhanh được đến đâu mà bảo thế? Nói câu này chứng tỏ Lý Công Uẩn không hiểu gì về binh pháp và hoàn toàn chưa có kinh nghiệm cầm quân! (Liệu có thể như thế?) Bên phía Long Thâu và Đinh Đỗ Hoàn quyết định đánh ngay không đợi đến tối, thế mà lại thấy đợi đến lúc trời nhá nhem tối mới đem quân xuống đánh quân doanh của Lý Công Uẩn. Hơn nữa, đội quân đó đã theo đuổi Lý Công Uẩn mãi, mà không phát hiện ra có mai phục hay sao?

Kết luận:

Dù sao đến đây vẫn phải nói một câu công bằng cho các nhà làm phim, trong điều kiện rất khó khăn thiếu thốn đã cố gắng cho ra đời một bộ phim truyền hình cổ trang dài tập. Việc có sai sót là điều không thể tránh khỏi, vì gần như chúng ta chưa làm phim cổ trang bao giờ (thời xưa có vài phim lẻ tẻ). Trên đây chi là một vài điểm mà cá nhân tôi cho rằng mình khá chắc chắn, còn vài điểm nghi ngờ thì tôi đều đã đánh dấu chấm hỏi, một số vấn đề khác như diễn xuất, kịch bản… thì tôi không có chuyên môn, không có hiểu biết, nên không dám nói. Hi vọng các nhà làm phim xem xét, để những bộ phim sau này sẽ ngày càng hấp dẫn.

Nguồn bài viết: Huy Hoàng Online (phantivi đăng lại với sự cho phép của tác giả).

Comments
5 Responses to “Nói chuyện phim “Huyền sử thiên đô””
  1. phantivi says:

    Bạn tác giả Huy Hoàng Online cho PTV em hỏi cái: Thời này, công chúa có gọi hoàng tử anh trai mình là anh/em ko, hay phải gọi là huynh đệ gì khác? :-s

    • Thời này, có khi công chúa với hoàng tử xưng mày tao với nhau! :))
      “Huynh đệ muội” gì đó chưa chắc lúc đó đã phổ cập, còn “anh em” chưa chắc lúc đó đã xuất hiện, cái này em nói thật là em chưa có điều kiện tìm hiểu :-s Lỡ nghiên cứu ra những từ gì đó khác rất kì quái thì đằng nào lúc quay phim cũng không dùng được đâu :-j Lại xưng “mày tao” hết thôi :))

  2. Nguyên says:

    Bài viết rất hay, có ích với cả người làm phim và khán giả nữa.
    Cảm ơn bạn Huy Hoàng.

  3. Trang Neu says:

    Hóng hớt thấy có bạn xem rồi còn nghe được cả câu “tôi rất sốc” trong phim này? Mà sốc là từ vay mượn từ tiếng Anh (shock), chắc cũng mới dùng nhiều độ chục năm trở lại đây thôi.

    • tranthutrang says:

      Tiếng Pháp cũng là sốc (viết là choc hoặc shock như tiếng Anh). Nếu tìm references trong văn học thì mình thấy từ này được dùng khoảng 25 năm rồi, truyện của Dương Thu Hương viết ngay sau Đổi mới có, truyện sến miền Nam đầu thập kỷ 90 cũng có. Cơ mà để người đời Lý dùng thì quả là… sốc! =))

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: